Ekomodulacja w systemie EPR we Francji – zasady i obowiązki producentów

1 stycznia 2026 r. we Francji zaczęły obowiązywać przepisy wprowadzające ekomodulację opłat z tytułu EPR. Ich celem jest upowszechnienie wykorzystywania tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu przy jednoczesnym zachowaniu wysokiej jakości recyklatu. Francuski rząd zdecydował się na modulowanie opłat w systemie bonus-malus. W praktyce oznacza to, że firmy bazujące na produkcji z tworzyw pierwotnych zapłacą relatywnie więcej, a firmy wykorzystujące recyklat otrzymają premie, dzięki którym będą mogły obniżyć obciążenia finansowe wynikające z EPR.

Wprowadzenie ekomodulacji jest ważną zmianą również dla firm spoza Francji. Przepisy EPR w równym stopniu dotyczą zarówno producentów, jak i importerów, sprzedawców cross-border oraz platform internetowych. Jeśli wprowadzasz na francuski rynek produkty objęte przepisami o rozszerzonej odpowiedzialności producenta, to ekomodulacyjne opłaty mogą znacząco wpłynąć na działalność Twojej firmy!

Czym jest ekomodulacja w systemie EPR?

Ekomodulacja to mechanizm finansowy, który różnicuje opłaty z tytułu rozszerzonej odpowiedzialności producenta, biorąc pod uwagę środowiskowy wpływ produktów i opakowań wprowadzanych na dany rynek. Ekomodulacja może (ale nie musi) być integralną częścią krajowego systemu EPR.

Realizuje ona dwa kluczowe cele:

• zwiększa obciążenia finansowe nakładane na producentów wprowadzających produkty mniej przyjazne środowisku,
• zmniejsza obciążenia lub przyznaje premie tym producentom, którzy stosują rozwiązania korzystniejsze dla gospodarki o obiegu zamkniętym.

We Francji ekomodulacja wprowadzona została na mocy rozporządzenia z dnia 5 września 2025 r. w sprawie ustalenia korekt mających zastosowanie do składek finansowych płaconych przez producentów w przypadku stosowania przez nich materiałów z tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu. Zgodnie z tymi przepisami obciążenia finansowe ponoszone przez producentów są modulowane ze względu na zawartość recyklatu w wybranych produktach i opakowaniach objętych EPR. W odróżnieniu od rozwiązań znanych z rozporządzenia PPWR, w modelu francuskim nie zdecydowano się na zastosowanie zróżnicowanych stawek opłat – zamiast tego producenci stawiający na GOZ otrzymują premie finansowe w wysokości proporcjonalnej do masy wykorzystanego recyklatu.

Jakich produktów dotyczy system ekomodulacji we Francji?

Zgodnie z przepisami obowiązującymi od 2026 r., francuski model ekomodulacji nie obejmuje wszystkich 22 kategorii produktów objętych przepisami EPR. Modulowane opłaty wprowadzono jedynie dla 8 wybranych grup produktów. Zaliczamy do nich:

1. opakowania dla gospodarstw domowych (w tym opakowania jednostkowe i zbiorcze), zadrukowany papier (z wyłączeniem książek) i papier graficzny,
2. opakowania przeznaczone dla użytkowników profesjonalnych (B2B),
3. sprzęt elektryczny i elektroniczny,
4. wybrane chemikalia oraz ich opakowania,
5. meble i tekstylne elementy wyposażenia wnętrz,
6. zabawki,
7. artykuły sportowe i rekreacyjne,
8. produkty do majsterkowania oraz sprzęt i akcesoria ogrodnicze.

Tak szeroki zakres przedmiotowy oznacza, że równolegle ekomodulacją objęte będą różne strumienie produktów, a modulowane opłaty zostaną nałożone np. na sam produkt oraz na jego opakowanie. Firmy wprowadzające powyższe kategorie produktów i opakowań muszą więc liczyć się ze zwiększoną ilością obowiązków środowiskowych, a w przypadku rezygnacji z wykorzystania recyklatu – również ze wzrostem opłat z tytułu EPR oraz spadkiem konkurencyjności swoich produktów.

Które firmy obejmuje ekomodulacja we Francji? Zakres podmiotowy regulacji

System ekomodulacji we Francji dotyczy tych samych podmiotów, które podlegają obowiązkom EPR i wprowadzają do Francji jakiekolwiek produkty z 8 wymienionych wyżej kategorii. Modulowane opłaty z tytułu EPR obejmą więc:

• wytwórców,
• importerów i wewnątrzwspólnotowych dostawców,
• firmy sprzedające produkty pod własną marką (tzw. private label),
• w niektórych przypadkach również dystrybutorów i sprzedawców.

Zasady rozszerzonej odpowiedzialności producenta i ekomodulacji we Francji są identyczne dla wszystkich podmiotów, niezależnie od lokalizacji ich siedziby. Aby objąć producenta przepisami EPR, wystarczy wprowadzić produkt na rynek francuski. Jeśli sprzedajesz swoje towary klientom we Francji – również w modelu transgranicznym lub e-commerce – przepisy dotyczące ekomodulacji mogą mieć również zastosowanie do Twojej firmy.

Ekomodulacja w EPR we Francji – podstawy funkcjonowania systemu bonusowego

W ramach ekomodulacji we Francji producenci wprowadzający produkty objęte zarówno EPR, jak i ekomodulacją, mogą otrzymać premię finansową, której sumaryczna kwota zależy od ilości wykorzystanych tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu. Bonus naliczany jest bowiem za każdą tonę recyklatu faktycznie użytego w produktach i opakowaniach.

Rozporządzenie ustala trzy zróżnicowane stawki premii, którą może otrzymać producent wykorzystujący recyklat:

• 450 EUR/t – gdy recyklat pochodzi z przetwarzania odpadów poużytkowych produktów innych niż te, w których został ponownie wykorzystany,
• 550 EUR/t – gdy recyklat pochodzi z przetwarzania odpadów tej samej kategorii co produkt końcowy,
• 1000 EUR/t – jeśli recyklat został uzyskany w wyniku przetworzenia odpadów uznanych za trudne do recyklingu. Do tej grupy zalicza się również recyklat przeznaczony do zastosowań kontaktowych (np. opakowania po żywności czy kosmetykach). W latach 2026-2027 obowiązywać będzie obniżona stawka, tj. 550 EUR/t.

System premii ma na celu zachęcenie producentów do zamykania cykli materiałowych w ramach tych samych strumieni oraz do inwestowania w technologie i instalacje do przetwarzania najbardziej wymagających tworzyw sztucznych.

Premie wypłacane producentom są w całości finansowane z opłat EPR uiszczanych przez producentów. Obowiązek ich rozliczania i administrowania systemem premii spoczywa na organizacjach ekologicznych odpowiedzialnych za wypełnianie obowiązków producentów w odniesieniu do danego strumienia produktów objętych EPR.

W przyszłości wysokość premii może ulec zmianie – francuskie organizacje odpowiedzialności producentów(éco-organismes, eco-organizations) mogą wspólnie zaproponować modyfikację wysokości premii, przy zachowaniu specjalnej, formalnej procedury przewidzianej w odrębnych przepisach.

W jaki sposób przyznawane są premie za ekomodulację?

Podstawą do przyznania premii za ekomodulację jest ilość tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu , wykorzystanych do produkcji produktów i opakowań danego producenta. Zgodnie z francuskimi przepisami, premie:

• są naliczane za każdą tonę wykorzystanego recyklatu,
• są liczone oddzielnie dla poszczególnych rodzajów tworzyw sztucznych,
• Nie zależą one od całkowitej wagi produktu, ale od wagi recyklatu obecnego w jego składzie.

Rozporządzenie przewiduje jednak szereg wyłączeń, które ograniczają zakres przepisów.

Brak premii za spełnienie tylko ustawowego minimum

Dla większości kategorii produktów objętych ekomodulacją nie istnieje minimalny poziom recyklatu, od którego naliczana jest premia. Oznacza to, że nawet niewielka ilość materiału pochodzącego z recyklingu w wybranych produktach uprawnia producenta do otrzymania premii. Istnieją jednak wyjątki od tej reguły – należą do nich butelki na napoje, dla których ustalono minimalne progi zawartości recyklatu:

• butelki wykonane z przezroczystego, kolorowego i nieprzezroczystego PET – 25% recyklatu do 31 grudnia 2029 r. i 30% recyklatu od 1 stycznia 2030 r,
• Butelki HDPE – 0% recyklatu do 31 grudnia 2029 r. i 30% recyklatu od 1 stycznia 2030 r.

W przypadku tych opakowań, premia za eko-modulację jest dostępna tylko dla wagi recyklatu przekraczającej powyższe minima.

Ustanawiając minimalne progi procentowe dla zawartości recyklatu w butelkach PET, Francja dostosowała swoje ustawodawstwo do dyrektywy SUP (SUP). Tworzywa sztuczne jednorazowego użytkuDyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko).

Premie tylko za lokalnie produkowany recyklat wysokiej jakości

Zastosowania recyklatu, które byłyby sprzeczne z celami wprowadzenia ekomodulacji we Francji, również zostały wykluczone z możliwości otrzymania rabatu finansowego. Ma to na celu przesunięcie rynku w kierunku faktycznego wykorzystania recyklatów, przy jednoczesnym wyeliminowaniu rozwiązań pozornych.

Masa recyklatu, za którą producenci otrzymują premie finansowe, nie obejmuje:

• recyklat stosowany w produktach zawierających kompozyty, które są trudne do recyklingu,
• recyklat zawierający materiały lub dodatki, które zakłócają proces recyklingu,
• recyklat z opakowań żywności i opakowań chemicznych zawierających przetworzony PCW,
• recyklat z procesów recyklingu o niskiej wydajności.

W praktyce oznacza to, że przy obliczaniu premii finansowych brana jest pod uwagę nie tylko ilość, ale także jakość wykorzystywanego recyklatu oraz możliwości jego ponownego przetworzenia i wykorzystania zgodnie z ideą gospodarki o obiegu zamkniętym.

Jednym z kluczowych warunków uzyskania premii jest również spełnienie tzw. zasady bliskości. Zakłada ona, że wszystkie etapy przetwarzania i wykorzystania recyklatu (zbiórka odpadów, sortowanie, recykling i włączenie surowca do nowego produktu) muszą odbywać się na stosunkowo bliskim obszarze geograficznym, obejmującym Francję i Unię Europejską (lub kraje trzecie o porównywalnych standardach środowiskowych). Jeśli warunki te nie zostaną spełnione, producent nie będzie uprawniony do otrzymania premii finansowej.

Celem tych przepisów jest ograniczenie transportu odpadów na duże odległości, promowanie rzeczywistego, regionalnego recyklingu, wyeliminowanie działań pozorowanych i zwiększenie przejrzystości łańcuchów dostaw. Dla firm z globalnymi łańcuchami wartości może to być jeden z najbardziej wymagających elementów systemu.

Ekoorganizacje są filarami francuskiego systemu eko-modulacji w EPR

Na mocy rozporządzenia z 5 września 2025 r. całość administrowania systemem ekomodulacji oraz realizacja obowiązków związanych z przyznawaniem i rozliczaniem premii zostały powierzone organizacjom ekologicznym działającym we francuskim systemie EPR. Ich zadaniem będzie m.in. obliczanie premii na podstawie danych dostarczanych przez producentów, tworzenie systemów weryfikacji uzyskanych danych oraz formułowanie wymogów dotyczących możliwości weryfikacji pochodzenia recyklatu wykorzystywanego przez producentów.

Z drugiej strony, producenci wykorzystujący recyklat są zobowiązani do:

• wskazują zawartość recyklatu w swoich produktach, w podziale na poszczególne rodzaje tworzyw sztucznych,
• udokumentowanie pochodzenia materiału przeznaczonego do recyklingu (musi on pochodzić wyłącznie z odpadów pokonsumenckich),
• wykazują wysoką wydajność procesu recyklingu, z którego uzyskano recyklat,
• dowód zgodności z zasadą bliskości,
• potwierdzenie braku substancji zakłócających proces recyklingu.

Organizacje ekologiczne mogą również wymagać od producentów samokontroli, tj. przeprowadzania audytów wewnętrznych, weryfikacji certyfikatów lub stosowania innych form kontroli.

Eko-modulacja w praktyce – jak system bonus-malus wpłynie na Twoją firmę?

Dla producentów, w tym zagranicznych firm wprowadzających produkty EPR na rynek francuski, eko-modulacja oznacza, że:

• Opłaty EPR przestają być kosztem stałym. Dzięki eko-modulacji można je zoptymalizować – stają się zależne od zaangażowania firmy w obieg zamknięty jej produktów i opakowań,
• Decyzje związane z projektowaniem i wyborem materiałów mają bezpośredni wpływ na obciążenia finansowe,
• Aby zoptymalizować koszty EPR, konieczna jest współpraca z wiarygodnymi dostawcami surowców wtórnych o łatwych do śledzenia łańcuchach wartości,
• Stosowanie premii eko-modulacji wymaga zaangażowania nie tylko działu zgodności, ale także zakupów, badań i rozwoju oraz logistyki.